Phim người đàn bà trong cồn cát

      164

Sống, nghĩa là bọn họ thực hiện các cuộc tương thoại. Cuộc tương thoại ấy hoàn toàn có thể là tứ cách cá thể với cá nhân, cá thể với cùng đồng, và ta với ta.

Bạn đang xem: Phim người đàn bà trong cồn cát

“…chén rượu cay,Một đời tôi uống hoài,Trả lại từng tin vuiCho người đời chờ đợi…”

Trịnh Công Sơn (1937-2000)

Kiểu tương thoại sau cùng ấy là một nỗ lực chiêm nghiệm suy tư nhằm khơi mào đến những chủ đề sâu rộng cùng dàn trải ra như: Triết lý là gì? Đời sống là gì?… nói cách khác hơn là chúng ta tìm bí quyết tương thoại giữa tư tưởng cùng thi tưởng trong sự phân tranh cùng tột của giới hạn ngôn ngữ thế gian vốn đầy tràn ngộ nhận, và phải đánh liều với hiểm họa tối thượng để tạo nên Như Thể. Như thế, cuộc tương thoại này cần phải được đặt ra một bí quyết trang trọng ưu liệt bên trên những mong mỏi manh và phù phiếm của người đời.

Những ngôn từ ấy là của Martin Heidegger. Cùng như thế, khi chúng ta đọc một tác phẩm văn học, ấy là họ đã bước vào một cuộc tương thoại đặc biệt.

Theo Bakhtin, đối thoại là bản chất của cuộc sống bé người “con người tham gia cuộc đối thoại ấy bằng toàn bộ con người mình và toàn bộ cuộc đời mình… Bản xẻ không chết. Cái chết chỉ là sự ra đi. Nhỏ người ra đi lúc đã nói lời của mình, nhưng bản thân lời nói ấy còn lại trường thọ trong cuộc hội thoại không bao giờ kết thúc…” 1. Cùng Bùi Giáng cũng viết: “Em về mấy thế kỷ sau, ngó trăng còn thấy nguyên color ấy không, ta đi gửi lại đôi dòng, lá rơi bao gồm dội lại vào sương mù?”. Nhưng còn hơn thế nữa, khi ta tuy vậy thoại thì tác phẩm văn học ấy đưa ta vào một cuộc đối thoại kép, một cuộc đối thoại song trùng. Độc giả vừa phải đối thoại với tác giả vừa phải đối thoại với “trường văn hoá” cơ mà tác giả đó hiện diện. Theo Đoàn Văn Chúc, “trường vào trường văn hoá được hiểu tương tự như trường trong vật lý học, là một quần thể vực vào đó một hiện tượng từ xuất xắc điện, hay một hệ thống lực được biểu thị. Từ đấy, một bí quyết ẩn dụ, trường văn hoá là một không gian - dân cư vào đó một giỏi những sự kiện văn hoá được diễn ra” 2. Và bởi vì thế cơ mà mỗi dân tộc sống ở một không khí cư trú riêng, một loại hình dân cư riêng cần những sự kiện văn hoá và tập tục, biện pháp suy nghĩ của những dân tộc cũng tất cả sự không giống biệt. Bao gồm giống nhau thì chỉ giống nhau về bản chất những nỗi niềm của thân phận bé người, còn bí quyết diễn tả những nỗi niềm ấy thì khác biệt tùy thuộc vào từng dân tộc, từng cá nhân con người. Điều này càng rõ rệt hơn khi họ đọc một tác phẩm văn học nước ngoài.

Nhật Bản với vị trí địa lý đặc thù của mình là quần đảo, trong suốt lịch sử lâu hơn của mình đã kị được các cuộc xâm lăng của đế quốc vị vị trí địa lý xa tít nhưng vẫn tiếp thu được trọn vẹn những tinh tuý của văn học và văn hóa Trung Quốc một phương pháp tự nguyện bằng cách gửi người sang du học. Những thành tố ngoại sinh này được kết hợp nhuần nhị với nền văn hóa bản địa quần đảo một biện pháp đặc sắc. Do thế ngay từ thời kỳ bắt đầu bao gồm chữ viết cùng chủ quyền thiết yếu trị, thì Nhật Bản đã tự xây dựng cho doanh nghiệp được một diện mạo văn hoá riêng, với một bản sắc văn học riêng độc đáo, đầy bản lĩnh nhưng mà đỉnh cao là tác phẩm Genji monogatari (Nguyên thị vật ngữ) của nữ sĩ Murasaki Shikibu viết vào đầu thời kỳ Heian (794-1192), kể về những mối tình say đắm của đàn ông Hoàng tử Genji. Rồi sau đó là sự chìm đắm trong “cuộc hành trình dài nội tại” của bản sắc dân tộc nhưng theo Kawabata thì dường như “từ thời Heian trở đi văn học Nhật Bản dường như chỉ đi xuống” trong sương lửa cùng nội chiến. Từ dịp ấy, văn học Nhật Bản cứ mãi đợi chờ một luồng gió mới.

Phải đến thời Edo (1604-1867), khi chủ yếu quyền Mạc phủ của Ieyasu bắt đầu mở cửa mua sắm với các nước Hà Lan, Bồ Đào Nha cùng Anh thì một làn gió mới manh nha mang lại nền văn học Nhật Bản. Làn gió văn học phong tình nổi lên với Ihara Saikaku qua những tác phẩm Chàng trai đa tình (Koshoku ichidai otoko - Hiếu sắc nhất đại nam), Cô gái đa tình (Koshoku ichidai onna - Hiếu sắc nhất đại nữ), Năm cô bé si tình (Koshoku gonin onna - Hiếu sắc ngũ nhân nữ)… Làn gió tươi mát của bờ cõi Hoa nghiêm với những vần thơ Thiền trong sạch của Matsuo Basho, mà lại đỉnh cao là Con đường sâu thẳm (Oku no hosoi michi - Aùo đưa ra tế đạo)…

Nhưng phải chờ đến thời Minh Trị (1868-1911) cùng với những cải cách duy tân của Thiên Hoàng Minh Trị, thì mới là “thời đã đến” của văn học Nhật Bản. Ngọn gió văn chương hiu hắt được thổi bùng lên và cất cánh phần phật trong tâm tư những bé người dấn thân làm cho văn nghệ. Từ Mori Ogai, Shimazaki Toson rồi đỉnh cao là Natsume Soseki, văn học hiện đại của Nhật Bản đã thức tỉnh và sải những bước dài sau đó qua những thời Đại thiết yếu (Taisho) (1912-1925), Chiêu Hoà (Showa) (1926-1989) qua những thương hiệu tuổi lẫy lừng như Akutagawa Ryunosuke, Yokomitsu Riichi, Kawabata Yasunari. Văn hào Kawabata đã đưa Nhật Bản bước thẳng lên văn đàn quốc tế với giải thưởng Nobel văn học năm 1968. Cùng chỉ sau đó nhị mươi sáu năm bước chân của Kawabata lại được tiếp nối bởi Oe Kenzaburo, người nhận giải Nobel văn học thứ hai mang lại nền văn học hiện đại Nhật Bản vào năm 1994. Đó là “thời đã mãn” cho nền văn học phương Đông trầm mặc với kiêu hùng này.

Những bước chân tuy âm thầm nhưng vang dội ấy của nền văn học hiện đại Nhật Bản đã có tác dụng kinh ngạc cả thế giới. Những nhà nghiên cứu bắt đầu triệt để tra cứu hiểu “sức mạnh vượt trội” của nền văn học Nhật Bản cùng họ đã tái “phám phá” ra những tên tuổi không giống như Mishima Yukio, Tanizaki Junichiro, Murakami Haruki, Yoshimoto Banana… và trong số đó gồm một thương hiệu tuổi cơ mà đến bây giờ người ta vẫn còn nhắc nhở đến vày những bài xích học nhân văn thể hiện trong nhiều tác phẩm mang ý nghĩa biểu tượng cao độ. Đó chính là Abe Kobo. Nói như Nietzsche “con người chết đi là để trở thành bất tử” thì đúng là thời gian qua đi càng làm cho tên tuổi Abe Kobo càng ngày càng trở cần chói sáng rạng rỡ huy hoàng.

*
Abe Kobo, nhà văn Nhật Bản, sinh năm 1924 tại Tokyo cùng mất năm 1993. Ông tốt nghiệp đại học Tokyo, chăm ngành y khoa. Tác phẩm của ông có tiếng vang lớn bên trên trường quốc tế. Abe Kobo thường miêu tả nỗi bất an xao xuyến của thân phận bé người, với phong thái siêu hiện thực (chougenjitsu). Những tác phẩm lớn của ông bao gồm thể kể đến là Người đàn bà vào cồn cát (Suna no Onna), Bức tường (Kabe), Gương mặt tha nhân (Tanin no kao), Con thuyền Sakura… Năm 1951 (Chiêu Hòa thứ 26), tác phẩm Bức tường (Kabe) của ông nhận được giải thưởng văn học Akutagawa. Tác phẩm Người đàn bà vào cồn cát (Suna no onna) in năm 1962, nhận được giải “Yomiuri Bungakushou” (Độc mãi văn học thưởng) cùng giải thưởng cao nhất của Pháp giành riêng cho tác phẩm nước ngoài. Truyện của Abe Kobo ngập tràn những biểu tượng với ẩn dụ. Ngay cả từ những tiêu đề tác phẩm, bọn họ cũng bao gồm thể thấy rõ điều đó.

Trong số những công ty văn hiện đại Nhật Bản thì Abe Kobo với Murakami Haruki bao gồm sở trường dùng cách biểu tượng một biện pháp nhuần nhị để diễn đạt tự tưởng của mình.

Và họ hãy cùng tò mò một tác phẩm lớn quan lại trọng của Abe Kobo là Người đàn bà vào cồn cát. Bằng cách tương chiếu giữa Heidegger với Abe Kobo, công ty chúng tôi cố gắng làm sáng tỏ tư tưởng chủ yếu yếu của tác gia này vào việc đào sâu suy tư đến mức trầm tích sâu nhất có thể nhằm tát cạn một tư tưởng phổ biến cuối cùng mang tính phổ quát tháo nhất của tác phẩm.

Câu truyện nói về Niki Jinpei, một nhà côn trùng nhỏ học, trong những khi đi tìm kiếm một mẫu côn trùng đã lạc bước vào xứ cát. Người ta đưa anh xuống hố cat qua đêm cùng với một người nữ. Sáng sủa ra người ta rút mất thang dây. Và Jinpei tuyệt vọng, nỗ lực tìm bí quyết vượt thoát. Với một lần anh đã suýt vượt thành công. Sau khi bị bắt lại, anh làm việc một phương pháp vô hồn, cùng chỉ search vui khi phát kiến ra cái bẫy nước. Anh cùng với người nữ yêu thương thương nhau, search vui vào lao động để cài đặt một chiếc radio, một chiếc gương soi. ở đầu cuối người phụ nữ có thai bên cạnh tử cung phải đưa đi cấp cứu. Jinpei trong thế lưỡng khả giữa vượt thoát với ở lại, đã chấp thuận nhận xứ cat này làm cho quê hương…

Truyện chỉ bao gồm vậy. Nhưng chỉ gồm vậy là thế nào? Những tình tiết đơn giản mở ngỏ ra vô vàn các khả năng. Tất cả một sự tương hợp lạ kỳ giữa tư tưởng của Abe Kobo gửi gắm qua tác phẩm với tiến trình suy tưởng của Heidegger. Lúc nhận thấy điều đó, thoạt đầu chúng tôi kinh hoảng nhưng sau thời điểm bớt choáng váng, chúng tôi quyết định đặt nhì tác gia này trong một cuộc tương thoại khả năng. Gồm thể đây là một hành động liều lĩnh cùng dại dột nữa. Nhưng như cửa hàng chúng tôi đã nói, nếu triệt để suy tư, chúng ta sẽ thấy cuộc tương thoại này mở ngỏ ra vô vàn các khả năng mà tự chúng soi chiếu lẫn nhau trong những bước đi uyển chuyển của tư duy triệt để…

Thoạt kỳ thủy là như thế. Nhỏ người là một hữu thể bị quăng ném vào cõi nhân sinh. Đó là khởi điểm suy tư của Heidegger. Và đó cũng là quang đãng cảnh mở đầu câu truyện Người đàn bà trong cồn cát 3 của Abe Kobo. Niki Junpei, người nhưng đến cuối truyện bọn họ mới biết tên qua thông đưa thông tin mất tích của tand Nội Vụ, chợt bị quăng ném vào một hố cát - hố thẳm vực sâu của vùng vẫy cưỡng chống ở khoảng giữa chấp nhận cùng chối từ, một chốn ngụ cư của Hữu - tại - thế cùng Hữu - quy - tử. Thoạt đầu anh rất ngạc nhiên, và chỉ gồm mình anh là ngạc nhiên thôi, mọi người không giống thì bình thản. Bọn họ cần phải nhớ rằng ngạc nhiên chính là khởi điểm của suy tư. Sự ngạc nhiên xô đẩy Jinpei kiếm tìm hiểu vấn nạn bản thân đang mắc phải. Cùng điều đầu tiên anh tra cứu thấy đó là sự phi lý của thân phận, của hiện tại. Anh ko biết tại sao mình bị bỏ rơi ở chốn này, anh ko không hiểu tại sao người khác cứ mặc nhiên chấp nhận trả cảnh bỏ rơi này mà lại không hề ngạc nhiên, không hề tức giận, để vẫn tồn tại hồn nhiên như cỏ cây. Sự hiểu biết thoạt tiên sẽ đưa đến niềm tuyệt vọng và cùng với nó là sự kiếm kiếm tìm giải pháp giải thoát. Sự hiểu biết, bởi đó, đã gợi mở ra một con đường… “Đường về thơ giắt sau lưng, biết rằng tài mệnh đi thông thường một đường…”. Dĩ nhiên khi bọn họ gọi tên và dàn bày phơi mở thể tính của nhỏ đường thì đồng thời ấy “đường” vừa là khởi điểm với “đường” cũng sẽ là tầm thường cục, tức là nhỏ đường sẽ đồng thời vừa ở phía trước vừa ở phía sau ta. Bé người sẽ rơi vào một tình huống lưỡng khả: đi về trước gồm thể sẽ bị rớt lại đằng sau và đi thụt lùi dọ dẫm thì bao gồm khả năng tiến về trước để triển nở thân phận với kiện toàn nhân vị. Cho nên vì thế khi chuẩn bị kêu gọi khởi sự lên đường cơ mà nghe như hàm hồ nghịch nghĩa “còn không một bận cù về, đường xưa tất cả ánh trăng thề xoàn gieo” (Bùi Giáng) nguyên nhân là lẽ ấy. Dòng đó là cái mà Husserl gọi là “dẫn thoái”. Với điều đó là mang đến kẻ khởi sự lên đường nhiều khi phải sợ hãi “Tình buồn ngồi khóc lìa tan, ta buồn từ thuở hoang mang lối về, đời như nhạn lạc đáy khe, cất cánh lên cất cánh xuống vẫn nghe lưng chừng…” (Hoàng Long).

Bắt đầu từ đó, nhỏ người, ở đây là Jinpei, mới tình thực suy tư với tìm kiếm qua những hành động tất cả thể tái ban phát mang lại đời mình một ý nghĩa sống, để search kiếm lại thiết yếu mình. “Tìm thấy ta rồi, sằng sặc cười, nước mắt cả một đời, thành một loại hư ảo, thế thôi?” (Hoàng Hưng).

Và cái vấn nạn nhưng Abe Kobo đặt ra cùng khai triển qua nhân vật Jinpei liệu gồm giúp họ đào sâu với tát cạn hết ý nghĩa của tình thế để làm hành trang vào đời giữa lòng nhân loại hôm nay?

Hành động then chốt của Jinpei sau một lần vượt thoát không thành đó là chấp nhận cư ngụ với hiện tại ở chốn này. Anh phải chấp nhận nơi lưu đày này có tác dụng chốn an cư. Đó là điều nhưng Heidegger cũng nói tới. Nhỏ người không biết vì chưng sao bản thân bị bỏ rơi tại thế giới này với không biết bản thân sẽ đi về đâu, đề xuất thế giới lưu đày này cũng đồng thời là chốn an cư. Nhưng bé người phải kiếm tìm lại cho khách hàng một ý nghĩa sống. Theo Heidegger, do lẽ đó mà bé người khởi sự suy tư. Còn Abe Kobo mang đến Jinpei tựu thành thể tính nhỏ người qua việc sáng sủa chế ra cái bẫy nước giữa vùng hoang mạc. Đó là hành động căn để, mang tính then chốt của tác phẩm. Hành động này cần được soi sáng sủa trong chủ yếu nó. Vũ Quần Phương, lúc viết bài xích tựa mang lại bản dịch Việt ngữ, cũng đã nhận thấy điều này, nhưng chúng ta thật ngạc nhiên lúc thấy ông so với xiết bao hời hợt về hành động cốt tử đó. Mượn phương pháp nói của triết gia V. Soloviev thì ông "đã “bơi nông” một phương pháp đáng khiếp ngạc”. Vũ Quần Phương viết: “Anh (tức Jinpei) nấn ná ở lại chính vì cái bẫy nước. Anh đã phạt hiện ra cách lấy nước giữa vùng khô khát này. Anh phải trao lại cái sáng tạo đó cho một ai đó. Cái phát minh đó, ác thay, chỉ tất cả ý nghĩa với dân sở tại. Trước kia, anh chạy trốn họ, bây giờ anh đợi gặp họ. Tất cả sự thâm nám thúy của cuốn truyện nằm ở chi tiết này" 4.

Nếu sự “thâm thuý” của câu truyện này chỉ tất cả thế thì còn gì khác là Abe Kobo? cửa hàng chúng tôi có cảm giác như Vũ Quần Phương lấy xẻng đâm vài hèn xuống bề mặt tác phẩm rồi kết luận “thật là thâm nám thuý”, với chẳng cần bậm vai trung phong đến việc đào sâu và tát cạn ý nghĩa tác phẩm của bản thân đã “cạn” như thế như thế nào cả. Xin thưa rằng việc phát minh sáng tạo ra loại bẫy nước ko phải là cớ để Jinpei ở lại chốn lưu đày chờ dân sở tại đến để “trao truyền y bát” mà hành động đó chỉ bao gồm ý nghĩa lớn với riêng biệt Jinpei, cùng chỉ gồm Jinpei cơ mà thôi. Dân sở tại ko cần biết đến điều đó. Jinpei đã tìm kiếm lại được thể tính nhỏ người qua hành động phát minh, đưa phẩm giá bé người lên một chiều kích nhân bản cao nhất. Sáng sủa tạo, tư duy và phát minh sáng tạo là để tồn tại, là ban cho đời người một ý nghĩa sống. Cùng trong việc chọn lựa ý nghĩa ấy, con người đạt đến một chiều kích trọn vẹn tự vị (mà yếu tính của chân lý là tự bởi vì và tự vì là một đặc tính của nhỏ người. Heidegger nói thế 5). Tự vị ấy không phải từ bên trên trời rơi xuống mà lại phải được và chỉ được tựu thành thông qua hành động của bé người. Rồi nhịp tự vày ấy, may chăng sẽ nối kết một nhịp cầu tương giao vốn đã từng gãy đổ nhiều phen với cuộc sống này trong suốt chiều lâu năm thế kỷ đau thương. Hành động phát minh sáng tạo là lời khẳng nhận quyết liệt của bé người nhận chốn lưu đày này làm quê hương đích thực. Bởi thế mà lại Goethe đã đến Faust dịch câu mở đầu của Thánh tởm “Khởi thủy là lời” thành “Khởi thủy là hành động”. Phải hành động, hành động quyết liệt, hành động triệt để.

Nói như một lời quyết liệt của Albert Camus “Vì muốn làm cho người phải chối từ làm cho thần thánh”. Sáng sủa tạo là chiến thắng của bé người trước nghịch cảnh đau thương của tự nhiên cùng của giới hạn trong tầm da huyết của thể xác vật. Phải cuối cùng, Jinpei ở lại hố cát, dù có cơ hội thoát đi. Anh nhủ thầm chờ đến lần sau sẽ thoát. Nhưng chúng ta ai cũng biết rằng sẽ không có lần sau làm sao nữa. Jinpei đã qua cái bẫy nước đã làm lễ tuyên thệ kết hôn với đời sống này, với hy vọng vào một niềm tin mai hậu của chiến thắng con người. Thế là thừa đủ mang lại một kiếp sống hoang vu cùng nhỏ bé giữa lòng hố thẳm nhân gian. Sự tự thắng vượt đó còn hướng nhỏ người đến một chiều kích hết sức việt khác nữa. Nhỏ người được thanh tẩy để đạt chiều kích nhân bản cao nhất, gột rửa dần tính thô lậu của thân xác vật để vươn lên nhân tính vào huy hoàng với rực rỡ. Đó chẳng phải là niềm vui sướng tột đỉnh của kiếp người tuyệt sao?

Thế nhưng tại sao tên của Jinpei ko được nhắc tới ở tiêu đề truyện? Tại sao là Người đàn bà trong cồn cát nhưng không phải là “người đàn ông vào cồn cát”? Tại sao là “Suna no onna” mà không phải là “Suna no otoko”? Đó là một ẩn ngữ nữa của Abe Kobo. Ta cần phải hiểu rằng hình ảnh người đàn bà đó là hình ảnh của đời sống. Chị đó là hình ảnh của một đời sống tối trầm lặng. Tự cuộc sống không tồn tại một ý nghĩa nào cả. Ta phải đánh thức cuộc sống bằng những hành động có ý nghĩa của cuộc đời ta. Và bao gồm qua những hành động đánh thức ấy, bé người ta triển nở toàn vẹn. Tại sao cuối cùng lại tất cả hình ảnh người phụ nữ chửa quanh đó dạ con. Mẫu thai đã thành các hình nhưng chưa thành dạng nhân tính. Chúng chỉ cần so sánh với tác phẩm Faust của Goeth là ý nghĩa này ngay lập tức lập tức sáng sủa tỏ chói rạng trước mắt ta. Tại sao đứa con của Faust và thiếu phụ Helena lại cũng chết yểu? Bởi vì họ còn lưỡng lự chưa dám dấn thân thực sự để kết hôn với đời sống. Jinpei chưa thực sự chấp nhận cuộc sống. Chấp nhận của Jinpei mới chỉ là nửa vời. Anh vẫn nuôi ý định vượt bay vào một ngày như thế nào đó.

Có một sự trùng lặp nào ngẫu nhiên ở đây không khi Jinpei vừa được dạo bước bên ngoài hố cát thì trên chiếc xe pháo cứu thương người phụ nữ đang quằn quại bởi vì đau đớn. Dĩ nhiên với một bậc thầy như Abe Kobo thì chẳng có ngẫu nhiên làm sao ở đây cả. đưa ra tiết này hẳn phải bao gồm dụng ý gì chứ. Câu trả lời hẳn nhiên là lúc anh vẫn còn có ý ly khai với cuộc sống thì những hoa trái mà anh thu lượm tích cóp bao năm với những nhịp cầu tương giao bấy lâu anh tạo dựng bỗng chốc sẽ phải gãy đổ tung tành. Anh phải dấn thân toàn vẹn, phải ngỏ lời giao ước quyết liệt với cuộc sống bằng một chiếc thân xác này trăm năm. Jinpei chế tạo được mẫu bẫy nước để kiếm tìm lại mình với ban mang đến đời mình một ý nghĩa sống thì người phụ nữ gồm thai. Jinpei nuôi ý định vượt thoát cùng thực sự đã dạo bước ko kể hố cát thì người phụ nữ quằn quại hư thai. Còn ẩn dụ nào ví dụ hơn thế nữa? những biểu tượng tự tương chiếu soi sáng sủa lẫn nhau lấp lánh khôn hàn như thế mà lại sao một người như Vũ Quần Phương lại ko cần biết tới và cứ tự huyễn hoặc rằng mình đã đào sâu đến mức trầm tích cuối cùng. Cùng hội thuộc thuyền văn chương với nhau “đôi lứa bên trời thông thường lận đận” như thế hơn nữa ngộ nhận nhau một giải pháp tàn khốc như thế thì trách làm thế nào ta không than một lời của Khổng Tử mang đến được: “Cây lương mộc bao gồm lẽ đổ chăng? Người quân tử có lẽ nguy chăng?”. Và làm thế nào mà người quân tử ko gửi tấm lòng u uất của bản thân vào cỏ cây, và để bên trên trán bản thân khắc ghi những ngọn sóng bạc đầu?

Và lúc ta hiểu được tình tiết trang trọng ưu liệt của việc khám phá ra cái bẫy nước của Jinpei, thì tác phẩm vụt trở cần rực rỡ trong một giản đơn tính bùng sáng. Và ta sẽ hiểu truyện này còn có một liên hệ tam giác giữa Jinpei, mẫu bẫy nước và người đàn bà. Đó là mối liên hệ thiết thân giữa con người cùng cuộc sống. Bằng thiết yếu cái bẫy nước, Jinpei đã tuyên thệ hứa hôn với đời sống, vui vẻ xây dựng một đời sống an cư giữa chốn đọa đày. Dòng bẫy nước đó là sợi dây siết chặt Jinpei vào người đàn bà. Với như thế, người đàn bà đã níu kéo được Jinpei. Cùng như thế Jinpei đã níu kéo được chính mình. Và như thế, nhỏ người (qua hình tượng Jinpei) không thể tìm cách chạy trốn khỏi cuộc sống (qua biểu tượng người đàn bà) và hoàn cảnh (qua biểu tượng hố cát), nhưng mà tìm phương pháp chung sống với thiết yếu nó, bằng chính khả năng của mình, bằng chủ yếu sự chấp nhận của mình đầy can đảm.

Xem thêm: Cảm Nhận Về Nhân Vật Mị Châu Trong Truyện An Dương Vương, Cảm Nhận Nhân Vật Mị Châu

Và đến đây, ta có thể nói rằng “truyện chỉ bao gồm thế thôi”. Một câu kết luận nhẹ tựa lông hồng cơ mà để đi đến đó họ phải mệt mỏi trèo qua từng nào ngọn núi của tư duy. Đó mới chính là cốt tủy của những lời nhẹ nhàng nhưng mà trầm trọng sau đây của tô Đông Pha: “Lô sơn im tỏa Chiết Giang triều, vị đáo bình sinh hận bất tiêu, đáo đắc bản lai vô biệt sự, Lô Sơn lặng tỏa Chiết Giang triều”.

Vâng, vẫn là “khói tỏa Lô Sơn sóng Chiết Giang” thôi. Vâng, cùng hiện tượng thời gian nào cũng như nhau thôi. Chỉ bao gồm bản chất, trung ương thế giờ đây đã đổi khác. Cùng ai đã qua mấy dặm “đoạn trường”, thì mới biết con đường đến được một bến bờ cũng thật sự trầm kha? Người đọc sẽ trách cứ người viết là tại sao phải cần sử dụng Martin Heidegger để soi chiếu với Abe Kobo. Thưa rằng từ Abe Kobo đến Oe Kenzaburo đều trải qua những mon năm của chiến tranh thế giới thứ hai bắt buộc dễ dàng thấm thía vị cay đắng giòn mỏng của thân phận con người vào guồng xoay của lịch sử. Và bởi thế nhưng mà trong tác phẩm của mình, họ xoáy sâu vào sự hiện sinh của con người là điều tất nhiên thôi.

Một thiền sư nước trung hoa đã có một nhận xét thoạt nghe qua thấy rất hàm hồ “Thiên hạ bảo Quách Tượng chú giải Trang Chu. Riêng rẽ ta lại cho rằng Trang Chu chú giải mang đến Quách Tượng” 6. Mượn cách nói ấy, ta cũng tất cả thể bảo rằng “dường như ko phải Abe Kobo chú giải Heidegger mà chủ yếu Heidegger chú giải cho Abe Kobo vậy…”. Một phương pháp nói thật hàm hồ.

Nhưng ngẫm đến kỹ, phương pháp nói ấy hàm hồ thật chăng? Ta không biết chắc. “Nhân gian tận kiến thiên sơn hiểu, thùy thính cô viên đề xứ thâm?” (Tuệ Trung Thượng Sĩ). (Nhân gian đều thấy ngàn non sáng, ai lắng nghe ra tiếng vượn trầm?”). Lời nói xa vắng này còn có gợi mở một khải thị như thế nào chăng?

Ta chỉ biết rằng qua phương pháp nói tưởng chừng như hàm hỗn tuy vậy trùng nhị bội ấy bao gồm nói lên một điều là tuy văn chương với triết lý cư ngụ bên trên những đỉnh núi tách bóc biệt hẳn nhau nhưng đều quy chú ý về một hướng duy nhất. Hướng đích nền tảng ấy sở hữu tên Thân - Phận - con - Người.

Mộc Các, sử dụng thành, mon 11/2005

--------------

Chú thích:

1:Trích dẫn theo Phạm Vĩnh Cư, M. Bakhtin, Lý luận cùng thi pháp tiểu thuyết, NXB Hội đơn vị văn, Hà Nội, tái bản 2003, Lời nói đầu, trang 13. 2:Đoàn Văn Chúc, Văn hoá học, NXB Lao động, Hà Nội, 2004, trang 339. 3:Người đàn bà trong cồn cát, Abe Kobo, Bản dịch của Vũ Tuấn Khanh và Giang Hà Vị, NXB Văn học, Hà Nội, tái bản 1999. 4:Sđd, trang 211. 5:Martin Heidegger, Về yếu tính của chân lý, bản dịch của Trần Công Tiến, Ca dao xuất bản, sài Gòn, 1975, xin coi từ trang 29 đến 32, phân đoạn “nền tảng của sự khả thể hoá một ham mê đáng tính”. 6:Trích dẫn theo Phùng Hữu Lan, Đại cương triết học sử Trung Quốc, Bản dịch của Nguyễn Văn Dương, NXB Thanh niên, tái bản 1999, trang 30.